Granaty są kamieniami ozdobnymi stosowanymi powszechnie, zwłaszcza w wiekach średnich.

Stanowią one grupę minerałów o podobnym składzie chemicznym, mających odmienne właściwości fizyczne i optyczne zależnie od zawartości poszczególnych składników chemicznych.

almandyn – andradyt – grossular – pirop – rodolit – spessartyn – uwarOWIt

Nazwa pochodzi od łacińskiego granatum – granat (owoc drzewa granatowego), ze względu na podobieństwo do ziarenek tych owoców.

Granaty są krzemianami wapniowymi. Metalami dwuwartościowymi wchodzącymi w skład granatów są magnez, wapń, mangan lub żelazo dwuwartościowe, trójwartościowymi – glin, żelazo trójwartościowe lub chrom, rzadko wanad. Granaty zależnie od wielkości promieni jonowych wchodzących w ich skład pierwiastków tworzą ciągłe lub ograniczone szeregi kryształów mieszanych. Do grupy granatów należą odmiany: grossular, pirop, spessartyn, almandyn, rodolit, uwarowit, andradyt.

Granaty krystalizują w układzie regularnym. Najbardziej rozpowszechniona jest postać dwunastościanu rombowego, nieraz w połączeniu z dwudziestoczterościanem deltoidowym. Granaty tworzą często zbite skupienia ziarniste.

Łupliwość granatów jest niewyraźna, równoległa do ścian dwunastościanu rombowego. Przełom mają nierówny, twardość 6,5-7,5 w skali Mohsa. Większą twardość mają almandyny, piropy i spessartyny. Barwa granatów jest rozmaita. Pospolite są granaty brunatne, czerwone, żółte, zielone, czarne itp. Nie spotyka się jedynie granatów niebieskich; niekiedy zdarzają się granaty bezbarwne. Na ogół są one przezroczyste do przeświecających, a ciemno zabarwione – przeświecające do nieprzezroczystych. Połysk granatów jest szklisty lub tłusty.

Granaty, z wyjątkiem granatu chromowego są ważnymi minerałami skałotwórczymi, zwłaszcza skał metamorficznych. Jako minerały powstające wskutek metamorfizmu kontaktowego występują w skałach wapiennych i dolomitycznych przeobrażonych pod wpływem magmy. W piaskach i innych osadowych skałach klastycznych są najczęściej spotykanymi minerałami ciężkimi. Z wyjątkiem bowiem granatów żelazawych i manganowych, które rozkładają się stosunkowo łatwo, inne są bardzo odporne na działanie czynników chemicznych. Dzięki temu dostają się one w znacznych ilościach do skał osadowych i mogą tworzyć większe skupienia, np. w piaskach nadbrzeżnych.

W Polsce nie są znane większe wystąpienia granatów poza lokalnie wzbogaconymi w nie piaskami nadbałtyckimi, gdzie towarzyszą im cyrkon i magnetyt. Małe wystąpienia są spotykane w miejscowościach: Strzegom, Sobótka, Świdnica, Strzelin, Ząbkowice, okolice Jeleniej Góry, Nowej Rudy i Kłodzka, w Jordanowie występują grossular i hydrogrossular, w Tatrach znaleziono almandyn.

Formą szlifu granatów jest szlif schodkowy i nożycowy, niekiedy także szlif brylantowy. Często stosuje się również szlif mieszany, będący kombinacją szlifu schodkowego i brylantowego. Stosowany jest także szlif kaboszonowy, dawniej bardzo pospolity. W porównaniu z innymi kamieniami szlachetnymi ceny granatów są stosunkowo niskie; najwyższą cenę osiągają demantoidy. Wielkie, przezroczyste, o pięknej barwie granaty mogą jednak osiągnąć wysoką cenę. Granaty barwy czerwonej mogą przypominać nieraz rubiny; rozpoznanie ich jest jednak łatwe ze względu na brak podwójnego załamania światła. Trudniejsze jest odróżnienie granatów od podobnych do nich spineli. Zielonawy demantoid przypomina szmaragd i chryzolit.

fragment książki „Kamienie Szlachetne” Kazimierz Maślankiewicz

Dodaj komentarz