Szmaragd

Beryle

Najbardziej charakterystyczne są inkluzje cieczy, tworzące skupienia zwane „ogródkami”. Nieraz zawierają one pęcherzyki gazowe i małe kryształy. Większe kropelki cieczy występują zazwyczaj pojedynczo, drobne natomiast tworzą różnego kształtu smugi i „welony”, przebiegające w różnych kierunkach we wnętrzu kryształu. Wrostki krystaliczne mają rozmaitą postać. W szmaragdach uralskich pospolite są sześciany, w kolumbijskich przeważają romboedry; szczególnie w szmaragdach ze złoża Muzo często występują romboedryczne wrostki kalcytu. W szmaragdach uralskich, południowoafrykańskich i indyjskich występują blaszki biotytu i igiełki amfiboli (aktynolitu).

Badania wybitnego znawcy kamieni szlachetnych B. W. Andersona wykazały, że szmaragdy pochodzące z różnych złóż różnią się właściwościami optycznymi, zwłaszcza wielkością współczynników załamania światła i dwójłomnością. Chociaż różnice te są nieznaczne, na ich podstawie można w wielu przypadkach określić skąd pochodzą kamienie.

Szmaragdy znane były od bardzo dawna i używane w celach jubilerskich. Wzmianki o nich spotyka się w Biblii, wspomina je Teofrast (372 – 287 r. p.n.e.) w swoim dziele o kamieniach, wiele pisze o nich Pliniusz Starszy (23 – 70 r.) w swojej Historia Naturalis, zdaniem Pliniusza, są najbardziej cenione po diamentach i perłach. Szmaragd bowiem ma wszystkie właściwości wymagane od kamieni szlachetnych, a mianowicie odznacza się twardością i nie ulega zmianom pod wpływem czynników atmosferycznych.

Pliniusz wylicza 12 rodzajów szmaragdów, omawiając szczegółowo różnice barw i wady niektórych odmian. Za najszlachetniejsze uważa szmaragdy scytyjskie. Były to prawdopodobnie szmaragdy pochodzące z Uralu. Powtarza za Teofrastem, że władca babiloński posłał faraonowi Egiptu w podarunku olbrzymi szmaragd o długości 4 i szerokości 3 cubitus (1 cubitus = 33 cm). Jeszcze większe szmaragdy znajdowały się rzekomo w świątyni Jowisza, a według innego starożytnego autora w labiryncie egipskim przechowywany był szmaragd o długości 9 cubitus.

Szmaragd stanowi odmianę berylu, co zostało stwierdzone dopiero przed 200 laty. Poprzednio szmaragd i beryl uważano za różne minerały, chociaż już Pliniusz zaznaczył, że beryle mają te same lub co najmniej podobne do szmaragdów właściwości. Powtarzając za Teofrastem wiadomość o słupie szmaragdowym, który znajdował się rzekomo w Tyrze w świątyni Herkulesa, dodaje od siebie, że prawdopodobnie był to pseudoszmaragd. Niewątpliwie opis olbrzymich szmaragdów odnosił się do beryli, które nieraz występują w postaci bardzo dużych kryształów. Beryle te pochodziły według Pliniusza z Indii. Chiński mnich i pielgrzym Fa-Hiem, który w latach 414 399 p.n.e. przewędrował Indie i Cejlon, widział szmaragdy zdobiące świątynie buddyjskie.

Dodaj komentarz