bursztyny

Bursztyn

Występowanie i eksploatacja.

W większych ilościach bursztyn występuje na wybrzeżach Morza Bałtyckiego między Gdańskiem a Kłajpedą, chociaż znany jest także i w części zachodniej, zwłaszcza w okolicach Słupska. Złoża bursztynu nad Bałtykiem występują w tzw. ziemi niebieskiej, która ma w istocie zabarwienie zielonawoszare do ciemnozielonego spowodowane zawartością ziarenek glaukonitu. Osady ziemi niebieskiej powstały w płytkim morzu, o czym świadczy nie tylko obecność tworzącego się w morzu glaukonitu, ale także występowanie około 150 gatunków kopalnej fauny morskiej. Ziemia niebieska w największych ilościach występuje w Palmnikach, miejscowości położonej nad Zatoką Gdańską, na północny zachód od Królewca. Geologicznie wiek ziemi niebieskiej został określony jako dolnooligoceński; dolny oligocen wschodniopruski został nazwany formacją bursztynową. Wiek tych utworów wynosi 25-40 milionów lat.

Z pokładów ziemi niebieskie bursztyn jest wymywany przez fale morskie. Po silnych sztormach i burzach zbieracze bursztynu poszukują go na plażach, gdzie wyrzucany jest wraz z wodorostami, szczególnie morszczynem, zwanym też zielem bursztynowym. Bursztyny wyławia się także z morza za pomocą specjalnych siatek, tzw. kaszorków. Niekiedy przy spokojnym morzu, stosowany bywa sposób zwany szperaniem – za pomocą specjalnych tyk porusza się leżące na dnie morskim kamienie, a wraz z nimi i bursztyn, który wypływa na powierzchnię morza. Czasami nurkowie wydobywają bursztyn z dna morskiego. Późniejszym sposobem poszukiwania bursztynu jest bagrowanie, początkowo ręczne, a następnie mechaniczne. Daje ono korzystne wyniki tylko wówczas, gdy natrafi się na większe ilości bursztynu.

Na lądzie bursztyn eksploatuje się metodami górniczymi, wydobywając go z różnej głębokości. Pierwsza większa kopalnia bursztynu powstała dopiero w końcu XVIII w. w Palmnikach. W latach 1780-1850 w okolicach Słupska były kopalnie bursztynu zatrudniające do stu osób. Bursztyn kopano dawniej także w głębi kraju, zwłaszcza w powiatach ostrołęckim, przasnyskim i pułtuskim. Niewielkie ilości bursztynu znajdowane są również wzdłuż wybrzeży południowej Finlandii i Szwecji, Danii, Holandii i Anglii. Różniące się nieco własnościami i składem chemicznym bursztyny znane są również z Rumunii (rumenit), Sycylii (symetyt), Birmy (birmit) lub Chin oraz wysp Haiti w archipelagu Wielkich Antyli.

Dodaj komentarz