topaz

Topaz

Właściwości fizyczne.

Topaz odznacza się bardzo dobrą łupliwością, równoległą do dwuścianu podstawowego. Własność ta jest niekiedy wyraźnie zaznaczona przez spękania i rysy. Przy szlifowaniu topazu należy postępować bardzo ostrożnie, aby nie spowodować pęknięcia kamienia. Trzeba również szczególnie uważać przy podgrzewaniu go, np. w trakcie lutowania pierścieni. Twardość jego wynosi 8 w skali Mohsa. Czysty topaz jest bezbarwny, jednak drobne domieszki chemiczne powodują jego rozmaite zabarwienie. Topazy są najczęściej barwy żółtej o rozmaitych odcieniach. Zdarzają się jednak również topazy niebieskie, fioletowe, a także różowe i czerwone. Barwa topazów wystawianych na długotrwałe działanie promieni słonecznych staje się jaśniejsza. Połysk ich jest szklisty, są przezroczyste do przeświecających.

Występowanie.

Topaz jest minerałem pneumatolitycznym, występującym zwłaszcza w granitowych żyłach pegmatytowych i w żyłach hydrotermalnych, często w złożach cynowych. Spotyka się go także w niektórych skałach metamorficznych (gnejsy, łupki łyszczykowe). Jako materiał o dużej twardości i odporności na czynniki chemiczne zachowuje się i we wtórnych złożach okruchowych.

W Polsce występuje na Dolnym Śląsku w postaci drobnych kryształów na ścianach próżni w granitach strzegomskich i w Karkonoszach. W Górach Izerskich (Kamień koło Mirska) tworzy skałę topazowo-kwarcową. Jako kamienie jubilerskie są używane odmiany przezroczyste, które nazywane są topazem szlachetnym. Najczęściej są one barwy żółtej o różnych odcieniach; znane są jednak także brunatne, niebieskie, zielone, różowe, czerwone i bezbarwne. Szlachetny topaz w dużych ilościach występuje w Brazylii. Bezbarwne do jasnoniebieskich wydobywane są w okręgu Municipo, Arassuahy, Theophilo Ottoni, Marambaia i Santa Rita na północny wschód od Minas Gerais, gdzie początkowo zostały znalezione we wtórnych złożach okruchowych, później w pobliskich granitach i pegmatytach, w których występują razem z berylamichryzoberylami i turmalinami.

Dodaj komentarz